Akty prawne
Karta Nauczyciela: rozdział 3a, art. 9a-9i
Przewodnik po artykułach Karty Nauczyciela dotyczących awansu: stopnie, warunki nadania, okresy pracy, mentor, zajęcia obserwowane, komisje i tytuł profesora oświaty.
Stan prawny: Aktualizacja tekstu:
Rozdział 3a Karty Nauczyciela to trzon całego systemu awansu. Poniżej mapa jego artykułów wraz z odesłaniami do miejsc, w których omawiamy je szczegółowo.
Aktualny tekst jednolity: obwieszczenie Marszałka Sejmu z 12 marca 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 515.
Art. 9a - stopnie awansu i nauczyciel początkujący
Ustala się stopnie awansu zawodowego nauczycieli: 1) (uchylony) 2) (uchylony) 3) nauczyciel mianowany; 4) nauczyciel dyplomowany.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Uchylone punkty 1 i 2 to dawne stopnie nauczyciela stażysty i kontraktowego. Ustęp 2 wprowadza pojęcie nauczyciela początkującego i warunek zatrudnienia w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.
Ustępy 4 i 5 zawierają odrębną regułę: nauczyciele akademiccy ze stopniem naukowym i odpowiednim stażem w uczelni uzyskują stopień nauczyciela mianowanego z mocy prawa z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole lub kolegium pracowników służb społecznych.
Art. 9b - warunki, wniosek, terminy, organy
Najczęściej cytowany artykuł całego rozdziału. Zawiera:
| Jednostka | Treść |
|---|---|
| ust. 1 | warunki nadania stopnia nauczyciela mianowanego |
| ust. 1a | warunki nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego |
| ust. 1d | możliwość przeprowadzenia egzaminu lub rozmowy w formie wideokonferencji dla wybranych grup nauczycieli |
| ust. 2a | obowiązkowa treść wniosku |
| ust. 3 i 3a | terminy rozstrzygnięcia sprawy |
| ust. 4 | organy nadające stopnie |
| ust. 5 | elementy aktu nadania |
| ust. 6 | odmowa nadania stopnia |
| ust. 7 | organy wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego |
Pokaż treść przepisu
Warunkiem nadania nauczycielowi początkującemu stopnia nauczyciela mianowanego jest: 1) spełnienie wymagań kwalifikacyjnych […]; 2) odbycie przygotowania do zawodu nauczyciela […]; 3) posiadanie co najmniej dobrej oceny pracy uzyskanej w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela […]; 4) uzyskanie pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, o której mowa w art. 9fa ust. 8; 5) zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną, podczas którego sprawdza się spełnianie przez nauczyciela wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności niezbędnych do efektywnego realizowania obowiązków nauczyciela […].
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Pokaż treść przepisu
Warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego jest: 1) spełnienie wymagań kwalifikacyjnych […]; 2) przepracowanie w szkole okresu, o którym mowa w art. 9ca ust. 6 albo 7 […]; 3) posiadanie co najmniej bardzo dobrej oceny pracy uzyskanej w ostatnim roku pracy przed złożeniem wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego; 4) uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, która na podstawie dokonanej analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowy sprawdza spełnianie przez nauczyciela wymagań […].
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Art. 9ca - okresy i mentor
Artykuł łączy dwie kwestie: długość okresów wymaganych do awansu oraz instytucję mentora.
- ust. 1, 2 i 4 - wymiar przygotowania do zawodu: 3 lata i 9 miesięcy albo 2 lata i 9 miesięcy,
- ust. 3 i 5 - terminy złożenia oświadczenia albo wniosku o skrócony wymiar,
- ust. 6 i 7 - okres pracy przed wnioskiem na stopień dyplomowanego,
- ust. 8 i 9 - zasady liczenia okresów,
- ust. 11-13 - mentor: kto nim może być i jakie ma zadania.
Pokaż treść przepisu
Do okresów, o których mowa w ust. 1, 2, 4, 6 i 7, wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami. […] nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Art. 9d - arkusz organizacji szkoły
Po nowelizacji z artykułu pozostał praktycznie jeden przepis o realnym znaczeniu:
Dyrektor szkoły corocznie, w arkuszu organizacji szkoły […] podaje liczbę nauczycieli przystępujących do postępowań egzaminacyjnych lub postępowań kwalifikacyjnych w roku szkolnym, którego dotyczy arkusz organizacji, oraz wskazuje terminy złożenia przez nauczycieli wniosków o podjęcie tych postępowań.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
To on sprawia, że nauczyciel planujący awans powinien zgłosić zamiar dyrektorowi odpowiednio wcześnie - dane trafiają do arkusza organizacji szkoły.
Art. 9fa - zajęcia obserwowane i opinia
Najobszerniejszy artykuł rozdziału. Reguluje dwa rodzaje zajęć prowadzonych przez nauczyciela początkującego, skład komisji wydającej opinię, treść opinii oraz konsekwencje opinii negatywnej.
Pokaż treść przepisu
W ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela nauczyciel, który w tym okresie uzyskał co najmniej dobrą ocenę pracy, jest obowiązany przeprowadzić zajęcia, w wymiarze 1 godziny, w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Pokaż treść przepisu
W skład komisji, o której mowa w ust. 5, wchodzą: 1) dyrektor szkoły, jako przewodniczący komisji; 2) ekspert z listy ekspertów […] posiadający kwalifikacje z zakresu psychologii lub pedagogiki, w tym pedagogiki specjalnej, albo nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony na stanowisku psychologa, pedagoga lub pedagoga specjalnego, w tej samej lub innej szkole; 3) doradca metodyczny albo nauczyciel-konsultant, albo przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciel dyplomowany, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć […]; 4) mentor […].
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Praktyczne omówienie: zajęcia obserwowane i opinia.
Art. 9g - komisje
- ust. 2 - skład komisji egzaminacyjnej,
- ust. 3 - skład komisji kwalifikacyjnej,
- ust. 4 i 5 - obserwatorzy i przedstawiciel związku zawodowego,
- ust. 6-7a - komisje powoływane przez właściwych ministrów,
- ust. 7b - dodatkowe przygotowanie po niezdanym egzaminie,
- ust. 8 - ponowne ubieganie się o akceptację komisji kwalifikacyjnej,
- ust. 9 - zaświadczenie wydawane przez komisję,
- ust. 10 - delegacja do wydania rozporządzenia,
- ust. 11 i 11a - lista ekspertów i warunki wpisu na nią.
Pokaż treść przepisu
Komisję egzaminacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela mianowanego powołuje organ prowadzący szkołę. W skład komisji wchodzą: 1) przedstawiciel organu prowadzącego szkołę, jako jej przewodniczący; 2) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny; 3) dyrektor szkoły; 4) dwaj eksperci z listy ekspertów […].
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Art. 9h - nadzór
Nadzór nad czynnościami podejmowanymi w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego […] sprawuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Art. 9i - tytuł honorowy profesora oświaty
Pokaż treść przepisu
Nauczycielowi dyplomowanemu, posiadającemu co najmniej 20-letni okres pracy w zawodzie nauczyciela, w tym co najmniej 10-letni okres pracy jako nauczyciel dyplomowany, oraz znaczący i uznany dorobek zawodowy, na wniosek Kapituły do Spraw Profesorów Oświaty może być nadany przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania tytuł honorowy profesora oświaty.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Szczegóły: co dalej po dyplomowanym.
Przepisy spoza rozdziału 3a, które warto znać
| Artykuł | Zagadnienie |
|---|---|
| art. 6a | ocena pracy - skala, terminy, odwołanie |
| art. 9 | wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli |
| art. 10 | formy zatrudnienia i przekształcenie w mianowanie |
| art. 15 | rota ślubowania nauczyciela mianowanego |
| art. 30 i 33 | składniki wynagrodzenia i dodatki |
| rozdział 3b (art. 9j-9w) | awans nauczycieli szkół za granicą |
Najczęstsze pytania
- Które artykuły Karty Nauczyciela dotyczą awansu zawodowego?
- Rozdział 3a, obejmujący artykuły od 9a do 9i. Odrębny rozdział 3b reguluje awans nauczycieli szkół za granicą.
- Który tekst jednolity Karty Nauczyciela jest aktualny?
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 12 marca 2026 r., opublikowane jako Dz.U. z 2026 r. poz. 515.
- Gdzie w ustawie znajdują się terminy składania wniosków?
- W art. 9b ust. 3 i 3a - wniosek do 30 czerwca oznacza decyzję do 31 sierpnia, a wniosek do 31 października decyzję do 31 grudnia.
Źródła
Przeczytaj dalej
-
Rozporządzenie MEiN z 6 września 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1914)
Paragraf po paragrafie: przygotowanie do zawodu, komisja dyrektora, dokumentacja wniosków, wymagania z § 6 i § 7, tryb komisji, punktacja i wzory załączników.
-
Słownik pojęć awansu zawodowego
Osiemnaście pojęć z przepisów o awansie zawodowym nauczycieli wyjaśnionych zwykłym językiem - od przygotowania do zawodu po listę ekspertów i przepisy przejściowe.
-
Akty prawne regulujące awans zawodowy
Komplet przepisów o awansie zawodowym nauczycieli w 2026 roku: Karta Nauczyciela, rozporządzenie z 2022 roku, przepisy przejściowe i akty powiązane - z odnośnikami do tekstów.
-
Jak czytać akty prawne i poprawnie powoływać przepisy
Artykuł, paragraf, ustęp, punkt i adres publikacyjny Dz.U. - jak czytać akty prawne o awansie zawodowym i poprawnie powołać jednostkę redakcyjną przed komisją.
-
Ustawa zmieniająca z 5 sierpnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1730)
Co zmieniła reforma awansu zawodowego: likwidacja stopni stażysty i kontraktowego, przygotowanie do zawodu, mentor oraz przepisy przejściowe z art. 10-12.