Niezdany egzamin - co dalej

Niezdany egzamin nie kończy kariery i nie odbiera prawa do awansu. Wydłuża natomiast drogę o rok i 9 miesięcy i wymaga powtórzenia jednego z wcześniejszych etapów.

Ścieżka po niepowodzeniu

Jeżeli nauczyciel nie zdał egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, odbywa dodatkowe przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze roku i 9 miesięcy. W ostatnim roku odbywania dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela nauczyciel, który w tym okresie uzyskał co najmniej dobrą ocenę pracy, ponownie przeprowadza zajęcia, w wymiarze 1 godziny, w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu

W praktyce oznacza to następującą sekwencję:

1. Dodatkowe przygotowanie do zawodu nauczyciela - rok i 9 miesięcy. Do jego liczenia stosuje się te same zasady co do przygotowania podstawowego: wlicza się zatrudnienie w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, nie wlicza się nieobecności dłuższych niż 30 dni.
2. Mentor - dyrektor ponownie przydziela mentora, tak jak w przygotowaniu podstawowym.
3. Ocena pracy w ostatnim roku dodatkowego przygotowania, co najmniej dobra.
4. Ponowne zajęcia przed komisją dyrektora i nowa opinia o przeprowadzonych zajęciach.
5. Nowy wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego i drugi egzamin.

Cała procedura wygląda więc jak powtórka finałowego roku przygotowania - nie zaczyna się od zera, ale też nie sprowadza się do samego przystąpienia do egzaminu jeszcze raz.

To samo dotyczy negatywnej opinii o zajęciach

Analogiczny mechanizm uruchamia się wcześniej, gdy komisja powołana przez dyrektora wyda negatywną opinię o przeprowadzonych zajęciach. Nauczyciel ma wtedy 14 dni na złożenie wniosku o ponowne przeprowadzenie zajęć.

Pokaż treść przepisu

W terminie 14 dni od dnia otrzymania negatywnej opinii […] nauczyciel może złożyć do dyrektora szkoły wniosek o ponowne przeprowadzenie zajęć, w wymiarze 1 godziny, w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu

Dopiero jeśli nie skorzysta z tej możliwości albo ponownie otrzyma opinię negatywną, odbywa dodatkowe przygotowanie do zawodu w wymiarze roku i 9 miesięcy.

Pokaż treść przepisu

Nauczyciel, który uzyskał negatywną opinię […] oraz: 1) nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 10, lub 2) po przeprowadzeniu zajęć, o których mowa w ust. 10, uzyskał ponownie negatywną opinię - odbywa dodatkowe przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze roku i 9 miesięcy.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu

Szczegóły procedury opisujemy w artykule o zajęciach obserwowanych.

Zatrudnienie w tym okresie

Tu pojawia się przepis, który budzi najwięcej niepokoju - granica sześciu lat.

Nauczyciel, który: 1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 3a pkt 2 i 3, lecz nie spełnia wymogu, o którym mowa w ust. 3a pkt 4, albo 2) w ciągu 6 lat od rozpoczęcia odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela nie uzyskał stopnia nauczyciela mianowanego - może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony na jeden rok szkolny. Umowa taka może być zawarta więcej niż jeden raz.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu

Czytany spokojnie mówi jednak coś innego, niż głosi obiegowa opinia. Nauczyciel, który w ciągu 6 lat od rozpoczęcia przygotowania do zawodu nie uzyskał stopnia mianowanego, nie traci pracy - zmienia się podstawa jego zatrudnienia: zamiast umowy na czas nieokreślony może być zatrudniany na umowy roczne, i to wielokrotnie.

Do liczenia tych 6 lat stosuje się odpowiednio zasady z art. 9ca ust. 8 i 9, czyli nie wlicza się nieobecności dłuższych niż 30 dni. Więcej o formach zatrudnienia: zatrudnienie i umowy nauczyciela początkującego.

Odmowa nadania stopnia a odwołanie

Po niezdanym egzaminie organ prowadzący wydaje decyzję o odmowie nadania stopnia. Od decyzji przysługuje odwołanie do kuratora oświaty w terminie 14 dni od doręczenia, wnoszone za pośrednictwem organu, który ją wydał.

Odwołanie ma sens wtedy, gdy zarzut dotyczy procedury, a nie oceny merytorycznej - na przykład gdy komisja obradowała bez wymaganego kworum, gdy w składzie zabrakło przedstawiciela wskazanego związku zawodowego mimo złożonego wniosku albo gdy nauczyciela zawiadomiono o egzaminie później niż 7 dni przed posiedzeniem. Warto wtedy wystąpić o wgląd do protokołu komisji.

Samej oceny punktowej organ odwoławczy nie zmienia - jest to ocena merytoryczna zastrzeżona dla komisji.

Jak przygotować się do drugiego podejścia

Rok i 9 miesięcy to dużo czasu, więc warto wykorzystać go celowo:

• poproś przewodniczącego komisji o informację zwrotną - nie ma obowiązku jej udzielić, ale wielu to robi;
• przejrzyj sześć wymagań z § 6 i zaplanuj konkretne działania pod każde z nich;
• przećwicz problem do rozwiązania - to najczęstsze źródło niskich not;
• przerób bazę pytań egzaminacyjnych w trybie powtórek.