Mentor - kto nim może być i co robi

Mentor jest w nowym systemie awansu odpowiednikiem dawnego opiekuna stażu - ale z wyraźniej opisanymi zadaniami i konkretnym wymiarem godzin.

Kto może zostać mentorem

Nauczycielowi odbywającemu przygotowanie do zawodu nauczyciela dyrektor szkoły przydziela spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych mentora. Mentorem nie może być nauczyciel zajmujący stanowisko kierownicze […].

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Trzy zasady: mentorem może być tylko nauczyciel mianowany albo dyplomowany, wyznacza go dyrektor, i co do zasady nie może to być osoba na stanowisku kierowniczym. Wyjątki dotyczą przedszkoli, placówek wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 1a i 2 Karty Nauczyciela oraz szkół artystycznych - tam mentorem może być również nauczyciel mianowany lub dyplomowany zajmujący stanowisko kierownicze.

Mentor jest ponadto obowiązany poszerzać swoją wiedzę i doskonalić umiejętności w zakresie niezbędnym do pełnienia tej funkcji.

Sześć zadań mentora

Zadaniem mentora […] jest: 1) wspieranie na bieżąco nauczyciela w procesie wdrażania do pracy w zawodzie […]; 2) udzielanie nauczycielowi pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego; 3) dzielenie się z nauczycielem wiedzą i doświadczeniem […]; 4) umożliwienie nauczycielowi obserwowania prowadzonych przez siebie zajęć oraz omawianie z nim tych zajęć, w wymiarze co najmniej 1 godziny w miesiącu w pierwszym roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela i co najmniej 4 godzin w każdym kolejnym roku […]; 5) obserwowanie zajęć prowadzonych przez nauczyciela oraz omawianie z nim tych zajęć, w wymiarze co najmniej 1 godziny w miesiącu w pierwszym roku […] i co najmniej 4 godzin w każdym kolejnym roku […]; 6) inspirowanie i zachęcanie nauczyciela do podejmowania wyzwań zawodowych.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Cztery pierwsze zadania są jakościowe, dwa kolejne - mierzalne. To one najczęściej bywają w szkołach lekceważone, a mają wprost określony wymiar:

Rok przygotowania	Obserwowanie zajęć mentora przez nauczyciela	Obserwacja zajęć nauczyciela przez mentora
pierwszy	co najmniej 1 godzina miesięcznie	co najmniej 1 godzina miesięcznie
każdy kolejny	co najmniej 4 godziny w roku	co najmniej 4 godziny w roku

Obie strony obserwacji kończą się omówieniem zajęć. Do drugiej z nich wlicza się zajęcia prowadzone w obecności komisji na podstawie art. 9fa ust. 1 i 5.

Mentor przy ocenie pracy i opinii o zajęciach

Rola mentora nie kończy się na doradzaniu. Pojawia się w dwóch momentach o skutkach formalnych:

Przy ocenie pracy - dyrektor ma obowiązek zasięgnąć opinii mentora w przypadku nauczyciela odbywającego przygotowanie do zawodu. Mentor przedstawia opinię na piśmie w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia; brak opinii nie wstrzymuje oceny. Szczegóły: ocena pracy.

W komisji opiniującej zajęcia w ostatnim roku przygotowania:

W skład komisji, o której mowa w ust. 5, wchodzą: 1) dyrektor szkoły, jako przewodniczący komisji; 2) ekspert z listy ekspertów […] posiadający kwalifikacje z zakresu psychologii lub pedagogiki, w tym pedagogiki specjalnej, albo nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony na stanowisku psychologa, pedagoga lub pedagoga specjalnego, w tej samej lub innej szkole; 3) doradca metodyczny albo nauczyciel-konsultant, albo przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciel dyplomowany, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć […]; 4) mentor […].

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Mentor jest jednym z czterech członków tej komisji i przyznaje punkty na równi z pozostałymi. Procedurę opisujemy w artykule zajęcia obserwowane i opinia.

Jest też obecny przy zajęciach poprzedzających ocenę pracy:

Pokaż treść przepisu

Przed dokonaniem oceny pracy, o której mowa w art. 6a ust. 1da pkt 1, nauczyciel jest obowiązany przeprowadzić zajęcia, w wymiarze co najmniej 1 godziny, w obecności: 1) dyrektora szkoły; 2) mentora […]; 3) doradcy metodycznego albo nauczyciela-konsultanta, albo przedstawiciela organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciela dyplomowanego, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć […].

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Co zrobić, gdy współpraca nie działa

Przepisy nie przewidują procedury „zmiany mentora” na wniosek nauczyciela - decyzja należy do dyrektora, który mentora wyznacza. W praktyce warto:

• udokumentować przebieg współpracy - daty obserwacji, tematy zajęć, wnioski z omówień; to jednocześnie materiał na egzamin,
• zgłosić rozbieżność dyrektorowi przed oceną pracy, a nie po niej,
• pamiętać, że mentor nie jest jedynym źródłem wsparcia - dyrektor ma obowiązek zapewnić warunki do udziału w formach doskonalenia i korzystania z pomocy poradni oraz biblioteki pedagogicznej.

Mentorstwo od strony mentora

Dla nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego pełnienie funkcji mentora jest jednym z zadań wprost wymienionych w katalogu wymagań na stopień nauczyciela dyplomowanego.

Pokaż treść przepisu

Zakres wymagań […] których spełnianie jest sprawdzane przez komisję kwalifikacyjną w postępowaniu kwalifikacyjnym na stopień nauczyciela dyplomowanego […] obejmuje: 1) doskonalenie warsztatu pracy, w tym w zakresie stosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej, oraz pogłębianie wiedzy i umiejętności w celu podnoszenia jakości pracy szkoły; 2) umiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami, w tym przez prowadzenie: a) zajęć otwartych, w szczególności dla nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu, lub b) zajęć w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego lub innych zajęć dla nauczycieli; 3) umiejętność wykorzystywania w pracy metod aktywizujących ucznia oraz narzędzi multimedialnych i informatycznych sprzyjających procesowi uczenia się; 4) realizowanie co najmniej jednego z następujących zadań: a) wykonywanie zadań mentora, opiekuna praktyk pedagogicznych, społecznego kuratora sądowego, egzaminatora okręgowej komisji egzaminacyjnej, rzeczoznawcy do spraw podręczników, konsultanta Centrum Edukacji Artystycznej, wolontariusza […], instruktora harcerstwa lub innych zadań służących podniesieniu jakości pracy szkoły lub wykonywanych na rzecz dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub zagrożonych wykluczeniem społecznym, b) opracowanie i wdrożenie innowacji lub działań dydaktycznych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych związanych z oświatą, w tym podejmowanie działań w ramach realizowanego w szkole eksperymentu pedagogicznego, c) opracowanie podręcznika lub autorskiej pracy z zakresu oświaty lub rozwoju dziecka opublikowanej w czasopiśmie branżowym lub w formie innej zwartej publikacji, d) prowadzenie cyklicznych zajęć szkoleniowych dla nauczycieli lub rodziców uczniów, o ile nie należą one do obowiązków nauczyciela, w tym z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, e) przeprowadzanie i analizowanie badań naukowych z zakresu oświaty, w szczególności związanych ze specyfiką i potrzebami szkoły, oraz wykorzystywanie wyników tych badań do podnoszenia jakości pracy szkoły.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Wybór tej ścieżki omawiamy w artykule zadania do wyboru. Dodatkowym argumentem jest wymaganie drugie - dzielenie się wiedzą „w szczególności dla nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu”.