Skrócenie okresu przygotowania do zawodu

Standardowe przygotowanie do zawodu trwa 3 lata i 9 miesięcy. Ustawa przewiduje jednak wariant skrócony - o rok - i dzieli go na dwie różne sytuacje: taką, w której skrócenie przysługuje z mocy prawa, i taką, w której zależy od zgody dyrektora.

Wariant pierwszy: oświadczenie nauczyciela

Nauczyciel, o którym mowa w art. 9a ust. 2, który: 1) posiada stopień naukowy lub 2) przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole w Rzeczypospolitej Polskiej prowadził zajęcia w szkole za granicą - może odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Dwie grupy: nauczyciele ze stopniem naukowym oraz ci, którzy przed nawiązaniem stosunku pracy w polskiej szkole prowadzili zajęcia w szkole za granicą. Nie potrzeba tu niczyjej zgody - wystarczy oświadczenie.

Nauczyciel, o którym mowa w ust. 2, składa do dyrektora szkoły oświadczenie o wymiarze, w jakim zamierza odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela, nie później niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.

Termin jest twardy: do końca drugiego roku szkolnego przygotowania. Później oświadczenie nie wywoła skutku.

Wariant drugi: zgoda dyrektora

Nauczycielowi, o którym mowa w art. 9a ust. 2, który: 1) przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole był nauczycielem akademickim i legitymował się co najmniej 3-letnim okresem pracy w uczelni lub 2) w dniu nawiązania po raz pierwszy stosunku pracy w szkole posiadał co najmniej 5-letni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy - dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Tu decyzja należy do dyrektora - przepis mówi, że dyrektor może wyrazić zgodę. Nauczyciel składa wniosek, również nie później niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku przygotowania.

Dwa pojęcia z tego przepisu bywają sporne:

• „co najmniej 5-letni okres pracy” - chodzi o ogólny staż pracy w dniu nawiązania po raz pierwszy stosunku pracy w szkole, niekoniecznie w oświacie;
• „znaczący dorobek zawodowy” - pojęcie nieostre, oceniane przez dyrektora. W praktyce warto udokumentować je konkretami: publikacjami, projektami, osiągnięciami w poprzedniej branży, nagrodami zawodowymi.

Zestawienie

Podstawa	Kto	Czy potrzebna zgoda	Termin
art. 9ca ust. 2 pkt 1	nauczyciel ze stopniem naukowym	nie - oświadczenie	koniec 2. roku szkolnego przygotowania
art. 9ca ust. 2 pkt 2	nauczyciel po zajęciach w szkole za granicą	nie - oświadczenie	koniec 2. roku szkolnego przygotowania
art. 9ca ust. 4 pkt 1	były nauczyciel akademicki z 3-letnim stażem w uczelni	tak - zgoda dyrektora	koniec 2. roku szkolnego przygotowania
art. 9ca ust. 4 pkt 2	osoba z 5-letnim okresem pracy i znaczącym dorobkiem	tak - zgoda dyrektora	koniec 2. roku szkolnego przygotowania

Ślad w dokumentach

Skrócenie musi być widoczne w zaświadczeniu dyrektora dołączanym do wniosku o postępowanie egzaminacyjne.

Pokaż treść przepisu

Do wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego dołącza się: 1) kopie dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje zawodowe poświadczone przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem; 2) zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające: a) informację o odbyciu przez nauczyciela przygotowania do zawodu nauczyciela, wymiarze zatrudnienia nauczyciela i nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w okresie odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, wraz ze wskazaniem wszystkich szkół, w których nauczyciel odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela […]; 3) kopię karty oceny pracy zawierającą ocenę, o której mowa w art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy, poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem; 4) kopię pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, o której mowa w art. 9fa ust. 8 ustawy, poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Rozporządzenie rozróżnia dwa warianty zaświadczenia: przy skróceniu z mocy prawa dyrektor wskazuje przyczynę skrócenia, przy skróceniu za zgodą - dodatkowo informację o wyrażeniu zgody wraz z przyczyną. Braki w tym miejscu bywają powodem wezwania do uzupełnienia dokumentów - patrz dokumenty do wniosku.

To nie jedyne skrócenie w systemie

Analogiczny mechanizm działa przy stopniu dyplomowanego: okres pracy po mianowaniu skraca się z 5 lat i 9 miesięcy do 4 lat i 9 miesięcy dla nauczycieli ze stopniem naukowym oraz tych, którzy prowadzili zajęcia w szkole za granicą.

Pokaż treść przepisu

Nauczyciel mianowany, który: 1) posiada stopień naukowy lub 2) przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole w Rzeczypospolitej Polskiej prowadził zajęcia w szkole za granicą - może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 4 lat i 9 miesięcy od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanego.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Osobne skrócenie - o 2 lata albo o rok - wynika z przepisów przejściowych i dotyczy nauczycieli mianowanych według starych zasad. Opisujemy je w artykule stara ścieżka na dyplomowanego.

Wszystkie warianty uwzględnia kalkulator terminów, a gotowy formularz znajdziesz we wzorze oświadczenia o skróconym wymiarze.