Egzamin na stopień nauczyciela mianowanego to jedyny egzamin w całym systemie awansu zawodowego nauczycieli. Awans na kolejny stopień - dyplomowanego - kończy się rozmową w postępowaniu kwalifikacyjnym, a nie egzaminem. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo prowadzi je inny organ, inaczej wygląda dokumentacja i inne przepisy określają wymagania.
Ten przewodnik opisuje stan prawny po reformie z 1 września 2022 r. Jeżeli Twój staż rozpoczął się przed tą datą, obowiązuje Cię ścieżka według przepisów dotychczasowych - sprawdź, którą ścieżką idziesz.
Kto może przystąpić do egzaminu
Do egzaminu przystępuje nauczyciel początkujący, który spełnił wszystkie warunki wymienione w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela. Warunki te trzeba spełnić łącznie - brak choćby jednego oznacza odmowę nadania stopnia.
Warunkiem nadania nauczycielowi początkującemu stopnia nauczyciela mianowanego jest: 1) spełnienie wymagań kwalifikacyjnych […]; 2) odbycie przygotowania do zawodu nauczyciela […]; 3) posiadanie co najmniej dobrej oceny pracy uzyskanej w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela […]; 4) uzyskanie pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, o której mowa w art. 9fa ust. 8; 5) zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną, podczas którego sprawdza się spełnianie przez nauczyciela wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności niezbędnych do efektywnego realizowania obowiązków nauczyciela […].
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
W praktyce oznacza to cztery rzeczy do „odhaczenia” przed złożeniem wniosku:
- Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danej szkole.
- Odbyte przygotowanie do zawodu nauczyciela - co do zasady 3 lata i 9 miesięcy, w niektórych przypadkach 2 lata i 9 miesięcy.
- Co najmniej dobra ocena pracy uzyskana w ostatnim roku przygotowania do zawodu.
- Pozytywna opinia o przeprowadzonych zajęciach wydana przez komisję powołaną przez dyrektora szkoły.
Dopiero po skompletowaniu tych czterech elementów nauczyciel składa wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego. Szczegóły każdego z warunków opisujemy w artykule warunki i wymagania na stopień nauczyciela mianowanego.
Kto prowadzi postępowanie i kto powołuje komisję
Postępowanie egzaminacyjne prowadzi organ prowadzący szkołę - najczęściej gmina, powiat lub samorząd województwa. Ten sam organ powołuje komisję egzaminacyjną i wydaje decyzję administracyjną o nadaniu albo odmowie nadania stopnia.
Komisję egzaminacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela mianowanego powołuje organ prowadzący szkołę. W skład komisji wchodzą: 1) przedstawiciel organu prowadzącego szkołę, jako jej przewodniczący; 2) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny; 3) dyrektor szkoły; 4) dwaj eksperci z listy ekspertów […].
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Skład komisji jest sztywny: pięć osób, w tym dwóch ekspertów z listy prowadzonej przez ministra. Na wniosek nauczyciela do składu wchodzi dodatkowo przedstawiciel wskazanego związku zawodowego. Więcej o tym, kto zasiada przy stole i jaka jest rola każdej z tych osób, piszemy w artykule o składzie komisji egzaminacyjnej.
Terminy: 30 czerwca i 31 października
Ustawa wiąże datę złożenia wniosku z terminem wydania decyzji. To jedyne dwa terminy w roku i nie da się ich przesunąć.
| Wniosek złożony do | Decyzja wydana do | Stopień od |
|---|---|---|
| 30 czerwca | 31 sierpnia tego samego roku | dnia wydania decyzji |
| 31 października | 31 grudnia tego samego roku | dnia wydania decyzji |
Pokaż treść przepisu
Nauczycielom, którzy złożą wnioski o podjęcie odpowiednio postępowania egzaminacyjnego lub postępowania kwalifikacyjnego do dnia 30 czerwca danego roku, właściwy organ […] wydaje decyzję o nadaniu lub o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego w terminie do dnia 31 sierpnia danego roku.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Jeżeli wniosek albo załączona dokumentacja nie spełniają wymagań formalnych, organ wzywa nauczyciela do usunięcia braków w terminie 14 dni. Nieusunięcie braków oznacza pozostawienie wniosku bez rozpoznania - czyli w praktyce utratę całego terminu. Dlatego warto składać wniosek z zapasem, a nie ostatniego dnia. Rozpisujemy to w artykule o terminach postępowania egzaminacyjnego.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku
Rozporządzenie wymienia zamknięty katalog załączników. Nie ma w nim ani planu rozwoju zawodowego, ani sprawozdania, ani „teczki” - te dokumenty należały do starej ścieżki awansu i w nowej procedurze nie występują.
Do wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego dołącza się: 1) kopie dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje zawodowe poświadczone przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem; 2) zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające: a) informację o odbyciu przez nauczyciela przygotowania do zawodu nauczyciela, wymiarze zatrudnienia nauczyciela i nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w okresie odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, wraz ze wskazaniem wszystkich szkół, w których nauczyciel odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela […]; 3) kopię karty oceny pracy zawierającą ocenę, o której mowa w art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy, poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem; 4) kopię pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, o której mowa w art. 9fa ust. 8 ustawy, poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem.
Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI
Gotową listę do odhaczenia znajdziesz w checkliście dokumentów, a omówienie każdego załącznika - w artykule dokumenty do wniosku.
Jak wygląda sam egzamin
Egzamin to rozmowa. Komisja najpierw zapoznaje się z opinią o przeprowadzonych zajęciach i z oceną pracy, a potem zadaje pytania i stawia przed nauczycielem problem do rozwiązania.
Komisja egzaminacyjna zapoznaje się z opinią o przeprowadzonych zajęciach […] i oceną pracy nauczyciela oraz przeprowadza egzamin, podczas którego nauczyciel: 1) odpowiada na pytania członków komisji egzaminacyjnej dotyczące wymagań, o których mowa w § 6; 2) wykazuje się umiejętnością rozwiązania wskazanego przez komisję egzaminacyjną problemu związanego z wykonywaną pracą. W trakcie egzaminu […] zapewnia się nauczycielowi dostęp do aktów prawnych. Każdy z członków komisji egzaminacyjnej ocenia spełnienie przez nauczyciela wymagań […] przyznając łącznie za wszystkie wymagania punkty według skali od 0 do 10. […] Nauczyciel zdał egzamin przed komisją egzaminacyjną, jeżeli średnia arytmetyczna uzyskanych punktów wynosi co najmniej 7.
Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI
Dwie rzeczy warto zapamiętać. Po pierwsze, w trakcie egzaminu zapewnia się nauczycielowi dostęp do aktów prawnych - nie trzeba znać przepisów z pamięci, trzeba umieć się w nich odnaleźć. Po drugie, pytania nie są dowolne: dotyczą sześciu wymagań z § 6 rozporządzenia. To one wyznaczają zakres przygotowań.
Praktyczne omówienie znajdziesz w artykułach przebieg egzaminu, pytania na egzaminie na nauczyciela mianowanego oraz problem do rozwiązania.
Punktacja i próg zdawalności
Każdy członek komisji przyznaje łącznie za wszystkie wymagania od 0 do 10 punktów. Nie ma osobnych ocen za poszczególne wymagania - to jedna ocena całościowa od każdego egzaminatora.
Gdy na posiedzeniu obecnych jest więcej niż trzech członków komisji, odrzuca się jedną najwyższą i jedną najniższą ocenę punktową. Wyjątki od tej zasady opisuje § 10 ust. 5:
W przypadku gdy liczba członków komisji egzaminacyjnej obecnych na posiedzeniu jest większa niż 3, odrzuca się jedną najwyższą i jedną najniższą ocenę punktową, z wyjątkiem przypadku gdy: 1) co najmniej dwie najwyższe oceny punktowe przyznane przez członków komisji egzaminacyjnej są takie same; 2) wszyscy członkowie komisji egzaminacyjnej przyznali takie same oceny punktowe.
Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI
Egzamin jest zdany przy średniej arytmetycznej co najmniej 7 punktów. Jak liczyć tę średnią w praktyce i co realnie oznacza odrzucanie skrajnych ocen, pokazujemy na przykładach w artykule o punktacji i zdawalności.
Co po zdanym egzaminie
Komisja wydaje zaświadczenie o zdaniu egzaminu, a organ prowadzący - akt nadania stopnia nauczyciela mianowanego w formie decyzji administracyjnej. Nauczyciel mianowany składa ślubowanie, a jego stosunek pracy przekształca się w mianowanie, jeśli spełnione są warunki z art. 10 Karty Nauczyciela. Opisujemy to w artykule o akcie nadania i ślubowaniu.
Od dnia nadania stopnia biegnie okres wymagany do kolejnego awansu: 5 lat i 9 miesięcy pracy w szkole przed złożeniem wniosku o postępowanie kwalifikacyjne na stopień nauczyciela dyplomowanego.
Gdy egzamin się nie powiedzie
Niezdany egzamin nie zamyka drogi do awansu, ale wydłuża ją o niecałe dwa lata.
Jeżeli nauczyciel nie zdał egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, odbywa dodatkowe przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze roku i 9 miesięcy. W ostatnim roku odbywania dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela nauczyciel, który w tym okresie uzyskał co najmniej dobrą ocenę pracy, ponownie przeprowadza zajęcia, w wymiarze 1 godziny, w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.
Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI
Cała ścieżka po niepowodzeniu - łącznie z ponownymi zajęciami przed komisją dyrektora i zasadami zatrudnienia w tym okresie - jest opisana w artykule co, jeśli nie zdam egzaminu.
Procedura krok po kroku
- 1 Warunki i wymagania na stopień nauczyciela mianowanego Pięć warunków z art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela i sześć wymagań z § 6 rozporządzenia, które sprawdza komisja egzaminacyjna. Co dokładnie oznacza każde z nich.
- 2 Wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego Co musi zawierać wniosek o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego, do kogo go skierować i co się dzieje przy brakach formalnych.
- 3 Dokumenty do wniosku o postępowanie egzaminacyjne Zamknięta lista załączników z § 4 rozporządzenia: kwalifikacje, zaświadczenie dyrektora, karta oceny pracy i opinia o zajęciach. Co musi zawierać każdy dokument.
- 4 Terminy: 30 czerwca i 31 października Dwa terminy składania wniosku o postępowanie egzaminacyjne, daty wydania decyzji, skutki dla wynagrodzenia i to, co dzieje się po przekroczeniu terminu.
- 5 Komisja egzaminacyjna na stopień nauczyciela mianowanego Kto powołuje komisję egzaminacyjną, kto w niej zasiada, jaka jest rola ekspertów i przedstawiciela związku zawodowego oraz kiedy komisja może podejmować rozstrzygnięcia.
- 6 Jak wygląda egzamin na stopień nauczyciela mianowanego Krok po kroku: od wejścia na salę, przez pytania komisji i problem do rozwiązania, po ogłoszenie wyniku. Ile trwa egzamin i co wolno mieć ze sobą.
- 7 Pytania na egzaminie na stopień nauczyciela mianowanego Przykładowe pytania komisji egzaminacyjnej pogrupowane według sześciu wymagań z § 6 rozporządzenia, wraz ze schematem dobrej odpowiedzi i najczęstszymi potknięciami.
- 8 Problem do rozwiązania wskazany przez komisję Druga część egzaminu na nauczyciela mianowanego: sytuacja problemowa z pracy szkoły. Schemat odpowiedzi w pięciu krokach i sześć rozpisanych przykładów.
- 9 Punktacja na egzaminie i próg zdania Skala 0-10, średnia arytmetyczna, próg 7 punktów i mechanizm odrzucania skrajnych ocen przy komisji liczniejszej niż trzy osoby - z wyliczeniami na przykładach.
- 10 Akt nadania stopnia i ślubowanie Co musi zawierać akt nadania stopnia nauczyciela mianowanego, kiedy składa się ślubowanie, od kiedy przysługuje wyższe wynagrodzenie i jak odwołać się od decyzji.
Pogłębienie tematu
-
Sześć wymagań z § 6 rozporządzenia - co sprawdza komisja egzaminacyjna
Rozbiór sześciu wymagań z § 6 rozporządzenia: co kryje się pod każdym z nich, w jakich aktach i dokumentach szkolnych szukać materiału i czym posłużyć się w odpowiedzi.
-
Znajomość przepisów prawa dotyczących organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły
Pierwsze wymaganie z § 6 dotyczy przepisów o Twojej szkole, nie prawa oświatowego w ogóle. Statut, dokumenty wewnętrzne i mapa aktów, w których szuka się odpowiedzi.
-
Niezdany egzamin - co dalej
Dodatkowe przygotowanie do zawodu w wymiarze roku i 9 miesięcy, ponowne zajęcia przed komisją dyrektora, zasady zatrudnienia i granica sześciu lat.
-
Dwanaście najczęstszych błędów kandydatów
Nieaktualne poradniki, brakujące załączniki, źle liczone terminy i teoretyczne odpowiedzi - błędy, które najczęściej kosztują sesję albo punkty na egzaminie.
-
Prezentacja multimedialna - czy jest wymagana
Nowe przepisy nie przewidują prezentacji na egzaminie na mianowanego. Gdzie prezentacja występuje naprawdę, skąd wziął się mit i kiedy warto ją przygotować mimo wszystko.
-
Stara ścieżka: awans według przepisów dotychczasowych
Kogo obejmują przepisy przejściowe, o ile skraca się staż, jakie dokumenty obowiązują w starej ścieżce i dlaczego 31 sierpnia 2027 roku to data ostateczna.
Najczęstsze pytania
- Czy egzamin na nauczyciela mianowanego jest ustny?
- Tak. Egzamin ma formę rozmowy z komisją: nauczyciel odpowiada na pytania dotyczące sześciu wymagań z § 6 rozporządzenia oraz rozwiązuje wskazany przez komisję problem związany z wykonywaną pracą. Nie ma testu pisemnego ani obowiązkowej prezentacji multimedialnej.
- Ile punktów trzeba zdobyć, żeby zdać egzamin?
- Każdy członek komisji przyznaje łącznie za wszystkie wymagania od 0 do 10 punktów. Egzamin jest zdany, gdy średnia arytmetyczna punktów wynosi co najmniej 7.
- Kto powołuje komisję egzaminacyjną?
- Komisję egzaminacyjną powołuje organ prowadzący szkołę, czyli najczęściej gmina, powiat lub samorząd województwa. To ten sam organ wydaje później decyzję o nadaniu stopnia.
- Do kiedy trzeba złożyć wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego?
- Wniosek złożony do 30 czerwca oznacza decyzję do 31 sierpnia tego samego roku. Wniosek złożony do 31 października oznacza decyzję do 31 grudnia. Terminy te nie podlegają przywróceniu.
- Co się dzieje, gdy nauczyciel nie zda egzaminu?
- Nauczyciel odbywa dodatkowe przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze roku i 9 miesięcy, a w ostatnim roku ponownie przeprowadza zajęcia w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.