Jak wygląda egzamin na stopień nauczyciela mianowanego

Egzamin jest rozmową, nie testem. Przepis opisuje go w jednym paragrafie i warto przeczytać go dosłownie, zanim zaczniesz się przygotowywać - bo wyznacza dokładnie dwa zadania, które przed Tobą stoją.

Komisja egzaminacyjna zapoznaje się z opinią o przeprowadzonych zajęciach […] i oceną pracy nauczyciela oraz przeprowadza egzamin, podczas którego nauczyciel: 1) odpowiada na pytania członków komisji egzaminacyjnej dotyczące wymagań, o których mowa w § 6; 2) wykazuje się umiejętnością rozwiązania wskazanego przez komisję egzaminacyjną problemu związanego z wykonywaną pracą. W trakcie egzaminu […] zapewnia się nauczycielowi dostęp do aktów prawnych. Każdy z członków komisji egzaminacyjnej ocenia spełnienie przez nauczyciela wymagań […] przyznając łącznie za wszystkie wymagania punkty według skali od 0 do 10. […] Nauczyciel zdał egzamin przed komisją egzaminacyjną, jeżeli średnia arytmetyczna uzyskanych punktów wynosi co najmniej 7.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Co dzieje się przed Twoim wejściem

Komisja zaczyna od dokumentów. Zapoznaje się z opinią o przeprowadzonych zajęciach wydaną przez komisję dyrektora oraz z oceną pracy. To znaczy, że członkowie komisji wchodzą na rozmowę z gotowym obrazem Twojej pracy - a Ty warto, żebyś wiedział, co w tych dokumentach napisano. Jeżeli opinia zawiera uwagę o metodach aktywizujących albo o indywidualizacji, spodziewaj się pytania właśnie o to.

Część pierwsza: pytania komisji

Zanim tu dojdziesz, warto przejść przez mapę przygotowań do egzaminu i rozbiór sześciu wymagań z § 6, bo to z nich komisja układa pytania.

Pytania dotyczą sześciu wymagań z § 6 rozporządzenia - omawiamy je w artykule warunki i wymagania. Zwykle każdy z członków komisji zadaje jedno-dwa pytania, więc realnie odpowiadasz na sześć do dziesięciu pytań.

Charakterystyczne dla tego egzaminu jest to, że pytania są osadzone w Twojej praktyce. Nie „czym jest ocenianie kształtujące”, lecz „jak stosujesz ocenianie kształtujące w klasie siódmej i po czym poznajesz, że działa”. Gotowe zestawy pytań wraz ze szkieletami odpowiedzi zebraliśmy w bazie pytań egzaminacyjnych oraz w artykule pytania na egzaminie.

Część druga: problem do rozwiązania

Drugie zadanie to wskazany przez komisję problem związany z wykonywaną pracą. Dostajesz opis sytuacji - konflikt w klasie, uczeń z orzeczeniem, roszczeniowy rodzic, incydent w czasie zajęć - i masz pokazać, jak byś zadziałał. Oceniana jest logika postępowania i znajomość procedur, nie elokwencja. Rozkładamy to na części pierwsze w artykule o problemie do rozwiązania.

Dostęp do aktów prawnych

To jedno zdanie rozporządzenia zmienia sposób przygotowań:

W trakcie egzaminu, o którym mowa w ust. 1, zapewnia się nauczycielowi dostęp do aktów prawnych.

Nie musisz znać na pamięć numeru artykułu. Musisz wiedzieć, w którym akcie szukać: czy to Prawo oświatowe, Karta Nauczyciela, rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, czy statut Twojej szkoły. Umiejętność sprawnego sięgnięcia do właściwego przepisu robi na komisji lepsze wrażenie niż zacytowanie z pamięci nieaktualnego brzmienia.

Warto wziąć ze sobą własne, opisane wydruki - nikt tego nie zabrania, a szukanie w cudzym egzemplarzu kosztuje nerwy. Jak czytać oznaczenia jednostek redakcyjnych i adresy publikacyjne, żeby trafić do właściwego miejsca w akcie, opisujemy w artykule o czytaniu i powoływaniu przepisów.

Ile to trwa i jak kończy

Przepisy nie określają czasu trwania egzaminu. W praktyce rozmowa zajmuje 30-60 minut. Potem opuszczasz salę, komisja przyznaje punkty i oblicza średnią, a wynik poznajesz zwykle tego samego dnia. Zaświadczenie o zdaniu egzaminu komisja wydaje na miejscu albo przesyła w ciągu kilku dni.

Sam stopień nadaje jednak dopiero organ prowadzący - decyzją administracyjną, w terminie do 31 sierpnia albo do 31 grudnia. Opisujemy to w artykułach o terminach i o akcie nadania.

Jak się ubrać i co zabrać

Nie ma wymogów formalnych, ale komisja to gremium urzędowe - strój biznesowy jest naturalnym wyborem. Praktyczna lista rzeczy do zabrania:

• dowód osobisty,
• własne wydruki najważniejszych aktów prawnych i statutu szkoły,
• notatki z przykładami z własnej praktyki (imiona uczniów zmienione - na egzaminie mówisz o sytuacjach, nie o danych osobowych),
• kopie złożonych dokumentów, na wypadek pytania o szczegół z zaświadczenia.