Problem do rozwiązania wskazany przez komisję

Poza pytaniami rozporządzenie stawia przed nauczycielem drugie, zupełnie inne zadanie:

[Nauczyciel] wykazuje się umiejętnością rozwiązania wskazanego przez komisję egzaminacyjną problemu związanego z wykonywaną pracą.

To jest część egzaminu, której nie da się „wykuć”. Można się natomiast nauczyć struktury odpowiedzi - a komisja ocenia właśnie strukturę myślenia, nie pomysłowość.

Schemat w pięciu krokach

1. Rozpoznanie. Nazwij problem i wskaż, czego jeszcze nie wiesz. „Zanim zadziałam, sprawdziłabym, czy uczeń ma opinię poradni i czy sytuacja powtarzała się wcześniej.”
2. Podstawa formalna. Wskaż procedurę albo przepis, który ma zastosowanie - statut, procedury wewnętrzne, przepisy o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, przepisy o bezpieczeństwie.
3. Działanie natychmiastowe. Co robisz w tej minucie - zwłaszcza gdy w grę wchodzi bezpieczeństwo.
4. Działania długofalowe i współpraca. Kogo włączasz: wychowawcę, pedagoga, dyrektora, rodziców, poradnię, w skrajnych przypadkach sąd rodzinny lub policję.
5. Ewaluacja. Po czym poznasz, że zadziałało, i co zrobisz, jeśli nie zadziała.

Krok piąty jest tym, który najczęściej wypada z odpowiedzi - i tym, który komisje wynagradzają punktami.

Sześć typowych problemów

Uczeń systematycznie nie odrabia prac domowych i opuszcza lekcje

Rozpoznanie przyczyny (sytuacja rodzinna, trudności w nauce, wagary), rozmowa z uczniem i wychowawcą, kontakt z rodzicami, zgłoszenie do pedagoga, kontrola realizacji obowiązku szkolnego, w razie potrzeby wniosek do dyrektora o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Rodzic kwestionuje ocenę i grozi skargą do kuratorium

Odesłanie do zasad oceniania w statucie i do warunków otrzymania oceny wyższej niż przewidywana, spokojne przedstawienie dokumentacji ocen, poinformowanie dyrektora, wskazanie rodzicowi drogi odwoławczej. Kluczowe jest to, że nauczyciel nie unieważnia własnej oceny pod presją, tylko pokazuje procedurę.

Uczeń ujawnia, że doświadcza przemocy w domu

Zapewnienie bezpieczeństwa i wysłuchanie bez wypytywania o szczegóły, niezwłoczne poinformowanie dyrektora i pedagoga, uruchomienie procedury „Niebieskie Karty”, zawiadomienie odpowiednich służb. Podkreśl, że nauczyciel nie prowadzi śledztwa i nie obiecuje dziecku zachowania tajemnicy.

Konflikt w klasie z elementami wykluczenia rówieśniczego

Diagnoza (obserwacja, socjometria, rozmowy), praca z całym zespołem, a nie tylko z ofiarą i sprawcą, współpraca z wychowawcą i pedagogiem, poinformowanie rodziców, plan działań wychowawczych z terminem przeglądu efektów.

W klasie pojawia się uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

Zapoznanie się z orzeczeniem, udział w pracach zespołu opracowującego indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, dostosowanie wymagań i metod, współpraca z nauczycielem współorganizującym kształcenie, systematyczna ocena efektywności udzielanej pomocy.

Uczeń doznaje urazu podczas zajęć

Pierwsza pomoc i zapewnienie bezpieczeństwa pozostałym uczniom, wezwanie pomocy medycznej, powiadomienie dyrektora i rodziców, zabezpieczenie miejsca zdarzenia, sporządzenie dokumentacji wypadku zgodnie z przepisami o bezpieczeństwie i higienie w szkołach.

Czego komisja słucha

• Czy bezpieczeństwo jest na pierwszym miejscu, gdy sytuacja tego wymaga.
• Czy nauczyciel zna granice swoich kompetencji - wie, kiedy sprawa idzie do dyrektora, a kiedy poza szkołę.
• Czy pojawia się dokumentowanie działań (notatka służbowa, wpis, protokół).
• Czy rozwiązanie jest proporcjonalne do problemu - nie każda sprawa wymaga interwencji sądu.
• Czy nauczyciel przewiduje skutki własnych działań, także dla relacji z uczniem i rodzicami.

Jak trenować przed egzaminem

Najprościej: weź pięć realnych sytuacji z ostatnich dwóch lat swojej pracy i rozpisz każdą według schematu z pięciu kroków. Trzy z nich prawie na pewno przydadzą się też przy pytaniach komisji, bo dobre odpowiedzi na egzaminie zawsze kończą się przykładem z własnej klasy.

Zestawy sytuacji do przećwiczenia znajdziesz również w bazie pytań.