Pytania na egzaminie na stopień nauczyciela mianowanego

Nie ma urzędowej listy pytań i nie może jej być - komisja układa je samodzielnie. Jest za to sztywna rama: pytania muszą mieścić się w sześciu wymaganiach z § 6 rozporządzenia. Kto zna tę ramę, potrafi przewidzieć 80% tego, co usłyszy.

Pokaż treść przepisu

Zakres wymagań […] których spełnianie jest sprawdzane przez komisję egzaminacyjną podczas egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego […] obejmuje: 1) znajomość przepisów prawa dotyczących organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły, w której nauczyciel odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela; 2) umiejętność prowadzenia zajęć w sposób zapewniający właściwą realizację statutowych zadań szkoły, w szczególności realizację podstawy programowej; 3) umiejętność rozpoznawania potrzeb uczniów i indywidualizowania nauczania; 4) umiejętność stosowania w pracy wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki; 5) znajomość środowiska uczniów oraz umiejętność uwzględniania w swojej pracy problematyki środowiska lokalnego i współczesnych problemów społecznych i cywilizacyjnych; 6) umiejętność korzystania w pracy, zwłaszcza w trakcie prowadzonych zajęć, z narzędzi multimedialnych i informatycznych.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Materiał, z którego układa się odpowiedzi, wymaganie po wymaganiu zebraliśmy w artykule o sześciu wymaganiach z § 6.

Schemat dobrej odpowiedzi

Zanim przejdziemy do pytań - sposób odpowiadania waży tyle samo co treść. Komisje oceniają, czy nauczyciel łączy wiedzę z praktyką, więc najlepiej sprawdza się prosty czteroelementowy schemat:

1. Przepis albo zasada - jedno zdanie ramy („Pomoc psychologiczno-pedagogiczną organizuje dyrektor, a nauczyciel ma obowiązek rozpoznawać potrzeby i informować…”).
2. Konkretna sytuacja z Twojej pracy - klasa, przedmiot, realny problem.
3. Podjęte działanie - co konkretnie zrobiono, a nie co się zamierzało.
4. Efekt i sposób jego sprawdzenia - to zdanie odróżnia odpowiedź dobrą od bardzo dobrej.

Odpowiedź bez punktu czwartego brzmi jak opis intencji. Odpowiedź bez punktu drugiego brzmi jak wykład.

Wymaganie 1: przepisy prawa i funkcjonowanie szkoły

• Jakie dokumenty regulują pracę Twojej szkoły i który z nich jest najważniejszy w codziennej pracy?
• Co zawiera statut szkoły i kto go uchwala?
• Jakie są kompetencje rady pedagogicznej, a jakie rady rodziców?
• Jakie obowiązki ma nauczyciel w zakresie bezpieczeństwa uczniów podczas zajęć i przerw?
• Jak wygląda procedura postępowania w przypadku wypadku ucznia?
• Które przepisy regulują ocenianie wewnątrzszkolne?

Orientację w tym, który akt reguluje co, daje artykuł o czterech ustawach oświatowych, a całe pierwsze wymaganie rozbieramy w artykule o znajomości przepisów prawa. Jak poprawnie powołać jednostkę redakcyjną w odpowiedzi, opisujemy w artykule o czytaniu i powoływaniu przepisów.

Uwaga na zakres. Wymaganie mówi o szkole, „w której nauczyciel odbywał przygotowanie do zawodu”. Statut Twojej placówki i jej wewnętrzne procedury są tu równie ważne jak ustawy.

Wymaganie 2: prowadzenie zajęć i podstawa programowa

• Jak planujesz lekcję, żeby zrealizować wymagania podstawy programowej?
• Skąd wiesz, że cel lekcji został osiągnięty?
• Jak formułujesz kryteria sukcesu dla uczniów?
• Co robisz, gdy klasa nie opanowała materiału zaplanowanego na dany dział?
• Jak dobierasz metody do treści i do zespołu klasowego?

Wymaganie 3: potrzeby uczniów i indywidualizacja

• Jak rozpoznajesz potrzeby edukacyjne uczniów w nowej klasie?
• Jak wygląda dostosowanie wymagań dla ucznia z opinią poradni, a jak dla ucznia z orzeczeniem?
• Czym różni się dostosowanie wymagań od obniżenia wymagań?
• Jak pracujesz z uczniem zdolnym?
• Kto i kiedy opracowuje indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny?

Wymaganie 4: psychologia, pedagogika i dydaktyka

• Którą koncepcję pedagogiczną uważasz za bliską swojej praktyce i dlaczego?
• Jak wykorzystujesz wiedzę o rozwoju poznawczym uczniów w planowaniu lekcji?
• Jakie znasz sposoby budowania motywacji wewnętrznej?
• Jak reagujesz na zachowania trudne - poproszą o konkretny przykład.
• Czym jest ocenianie kształtujące i jak je stosujesz?

Wymaganie 5: środowisko uczniów i problemy współczesne

• Jak diagnozujesz środowisko rodzinne i lokalne swoich uczniów?
• Jak wygląda współpraca z rodzicami w sytuacji trudnej?
• Z jakimi instytucjami wsparcia współpracuje Twoja szkoła?
• Jak reagujesz na przejawy cyberprzemocy?
• Jakie działania podejmujesz wobec ucznia w kryzysie psychicznym?
• W jaki sposób uwzględniasz w pracy specyfikę środowiska lokalnego?

Wymaganie 6: narzędzia multimedialne i informatyczne

• Z jakich narzędzi cyfrowych korzystasz na lekcjach i w jakim celu?
• Jak oceniasz skuteczność narzędzia, które wprowadzasz?
• Jak zapewniasz bezpieczeństwo danych uczniów przy korzystaniu z aplikacji?
• Jak wykorzystujesz dziennik elektroniczny poza wpisywaniem ocen?
• Jak radzisz sobie z uczniami, którzy nie mają w domu warunków do pracy zdalnej?

Pełny zestaw pytań - z możliwością losowania i powtórek - znajdziesz w bazie pytań na stopień mianowanego.

Trzy potknięcia, które kosztują punkty

Odpowiedź czysto teoretyczna. „Indywidualizacja polega na dostosowaniu wymagań do możliwości ucznia” to definicja, nie odpowiedź. Komisja czeka na przykład.

Zbyt długa odpowiedź. Po dwóch minutach monologu uwaga komisji spada, a Ty tracisz kontrolę nad tym, co w Twojej wypowiedzi zostało zapamiętane. Lepiej odpowiedzieć zwięźle i dodać: „Mogę rozwinąć ten wątek”.

Powoływanie się na nieaktualne przepisy. Zdarza się, że kandydat mówi o planie rozwoju zawodowego albo o ocenie dorobku zawodowego. To pojęcia ze ścieżki sprzed 1 września 2022 r. - więcej w artykule o najczęstszych błędach.

Po pytaniach czeka jeszcze problem do rozwiązania - to zwykle ta część egzaminu decyduje o różnicy między siódemką a dziewiątką.