Ostatni rok przygotowania do zawodu nauczyciela: ocena pracy i zajęcia przed komisją

W ostatnim roku przygotowania do zawodu muszą powstać dwa dokumenty i muszą powstać w określonej kolejności: co najmniej dobra ocena pracy, a po niej pozytywna opinia o godzinie zajęć przeprowadzonych przed komisją powołaną przez dyrektora szkoły. Brak któregokolwiek z nich oznacza wniosek, którego organ prowadzący nie rozpatrzy merytorycznie.

Dwa dokumenty, bez których nie ma egzaminu

Karta Nauczyciela wymienia je jako dwa odrębne warunki nadania stopnia - punkt 3 i punkt 4 tej samej listy. To nie jest jedno rozstrzygnięcie w dwóch odsłonach: ocenę ustala jednoosobowo dyrektor szkoły, opinię wydaje czteroosobowa komisja, a każdy z tych aktów ma własny tryb i własny sposób zaskarżenia.

Warunkiem nadania nauczycielowi początkującemu stopnia nauczyciela mianowanego jest: 1) spełnienie wymagań kwalifikacyjnych […]; 2) odbycie przygotowania do zawodu nauczyciela […]; 3) posiadanie co najmniej dobrej oceny pracy uzyskanej w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela […]; 4) uzyskanie pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, o której mowa w art. 9fa ust. 8; 5) zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną, podczas którego sprawdza się spełnianie przez nauczyciela wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności niezbędnych do efektywnego realizowania obowiązków nauczyciela […].

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Powtarzająca się pomyłka polega na myleniu komisji. Komisję, przed którą odbywa się godzina zajęć, powołuje dyrektor szkoły. Komisję egzaminacyjną, przed którą zdaje się egzamin na stopień nauczyciela mianowanego, powołuje organ prowadzący i dzieje się to dopiero po złożeniu wniosku.

Oś czasu: od pierwszej oceny do wniosku

Moment	Co się dzieje
początek przygotowania	dyrektor przydziela mentora
przed pierwszą oceną pracy	zajęcia w wymiarze co najmniej 1 godziny w obecności dyrektora, mentora oraz doradcy metodycznego albo nauczyciela dyplomowanego; kończą się omówieniem, bez punktów
po co najmniej 8 miesiącach, nie później niż w jedenastym	pierwsza ocena pracy
ostatni rok przygotowania	druga ocena pracy - musi być co najmniej dobra
po tej ocenie, wciąż w ostatnim roku	godzina zajęć przed komisją dyrektora i opinia punktowa
po uzyskaniu obu dokumentów	wniosek o postępowanie egzaminacyjne do organu prowadzącego

Dwa miejsca w tej osi bywają przestawiane. Po pierwsze, zajęcia poprzedzające pierwszą ocenę pracy to zupełnie inne zajęcia niż te przed komisją: obserwują je trzy osoby, nie ma punktacji ani opinii, a ich wymiar ustala dyrektor. Po drugie, w ostatnim roku porządek jest odwrotny, niż podpowiada intuicja: zajęcia przed komisją przeprowadza nauczyciel, który w tym okresie uzyskał już co najmniej dobrą ocenę pracy.

W ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela nauczyciel, który w tym okresie uzyskał co najmniej dobrą ocenę pracy, jest obowiązany przeprowadzić zajęcia, w wymiarze 1 godziny, w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Szczegóły przebiegu obu rodzajów zajęć, składu komisji i trybu powtórki opisujemy osobno w artykule o zajęciach obserwowanych i opinii komisji.

Dwie oceny pracy w okresie przygotowania

Dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela: 1) po upływie co najmniej 8 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, ale nie później niż w jedenastym miesiącu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, a jeżeli nauczyciel w trakcie pierwszych 8 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela zmienił miejsce zatrudnienia - oceny tej dokonuje się po upływie 3 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela w nowym miejscu zatrudnienia, jednak nie wcześniej niż po upływie 8 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, ale nie później niż w dwunastym miesiącu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela; 2) w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela; 3) w ostatnim roku odbywania dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela - w przypadkach, o których mowa w art. 9fa ust. 11 i 13 oraz art. 9g ust. 7b.

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Z przepisu wynikają trzy sytuacje:

1. Pierwsza ocena - po upływie co najmniej 8 miesięcy odbywania przygotowania, ale nie później niż w jedenastym miesiącu. Reguła szczególna dotyczy zmiany miejsca zatrudnienia w trakcie pierwszych 8 miesięcy: wtedy ocena zapada po 3 miesiącach pracy w nowym miejscu, nie wcześniej niż po 8 miesiącach przygotowania i nie później niż w dwunastym miesiącu.
2. Druga ocena - w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu. To ta ocena liczy się do wniosku i to ona musi być co najmniej dobra.
3. Ocena w ostatnim roku dodatkowego przygotowania - dotyczy nauczycieli, którzy odbywają dodatkowe przygotowanie w wymiarze roku i 9 miesięcy po negatywnej opinii o zajęciach albo po niezdanym egzaminie.

Tryb dokonywania oceny, terminy dyrektora i odwołanie w ciągu 14 dni opisujemy w artykule o ocenie pracy nauczyciela.

Kto zaczął przed 1 września 2025 r., liczy inaczej

Brzmienie art. 6a ust. 1da zmieniła ustawa z 25 lipca 2025 r., która weszła w życie 1 września 2025 r. Przepisy przejściowe tej ustawy rozdzielają dwie grupy nauczycieli. Samą zmianę opisujemy w aktualnościach o pierwszej ocenie pracy po ośmiu miesiącach.

Przygotowanie rozpoczęte	Pierwsza ocena pracy	Druga ocena pracy
przed 1 września 2025 r.	w drugim roku odbywania przygotowania	w ostatnim roku odbywania przygotowania
1 września 2025 r. lub później	po co najmniej 8 miesiącach, nie później niż w jedenastym miesiącu	w ostatnim roku odbywania przygotowania

W praktyce oznacza to, że nauczyciel, który zaczął wcześniej, pierwszej oceny nie dostaje pod koniec pierwszego roku pracy, tylko w drugim roku - i nie jest to zaległość dyrektora, tylko stosowanie przepisów dotychczasowych.

Pokaż treść przepisu

Do dokonywania oceny pracy nauczyciela, który rozpoczął odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela przed dniem 1 września 2025 r., stosuje się przepisy art. 6a ust. 1da i 1db ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym […].

Dz.U. z 2025 r. poz. 1160 · tekst aktu w bazie ELI

Reguła obejmuje nie tylko samo ocenianie, ale całe przygotowanie do zawodu.

Nauczyciel, który rozpoczął odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela przed dniem 1 września 2025 r., odbywa je według przepisów dotychczasowych.

Dz.U. z 2025 r. poz. 1160 · tekst aktu w bazie ELI

Data rozpoczęcia przygotowania jest tu jedynym kryterium, więc warto sprawdzić ją w zaświadczeniu dyrektora, zanim rozpisze się harmonogram. Pomaga w tym kalkulator terminów.

Według czego dyrektor ocenia pracę

Od 28 listopada 2025 r. obowiązuje jedna lista 12 szczegółowych kryteriów oceny pracy nauczyciela. Zniknął wcześniejszy podział na kryteria obowiązkowe i dodatkowe, a wraz z nim procedura wskazywania po jednym kryterium dodatkowym przez dyrektora i przez nauczyciela. Kryteria dotyczą:

1. poprawności merytorycznej i metodycznej prowadzonych zajęć, z uwzględnieniem metod aktywizujących ucznia, w tym narzędzi multimedialnych i informatycznych,
2. analizowania własnej pracy, wykorzystywania wniosków z tej analizy oraz osiągania pozytywnych efektów,
3. dbałości o bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki,
4. znajomości i realizacji praw dziecka oraz kierowania się dobrem ucznia,
5. wspierania każdego ucznia, w tym ucznia niepełnosprawnego, w jego rozwoju,
6. kształtowania szacunku do drugiego człowieka oraz postaw obywatelskiej, patriotycznej i prospołecznej,
7. współpracy z innymi nauczycielami,
8. przestrzegania przepisów prawa i wewnętrznych uregulowań szkoły,
9. poszerzania wiedzy i umiejętności, w tym komunikacyjnych i interpersonalnych, oraz wykorzystywania w pracy wiedzy z doskonalenia zawodowego,
10. współpracy z rodzicami - z wyłączeniem części typów szkół i placówek,
11. realizowania innych zajęć i czynności, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela,
12. diagnozowania potrzeb i możliwości ucznia oraz indywidualizowania pracy z uczniem.

Pokaż treść przepisu

W rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli […] w § 2: a) uchyla się ust. 1, b) w ust. 2: - we wprowadzeniu do wyliczenia wyraz „Obowiązkowe” zastępuje się wyrazem „Szczegółowe”, - pkt 1 otrzymuje brzmienie: „1) poprawność merytoryczną i metodyczną prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, wynikających ze specyfiki szkoły i zajmowanego stanowiska, z uwzględnieniem wykorzystania metod aktywizujących ucznia, w tym narzędzi multimedialnych i informatycznych, dostosowanych do specyfiki zajęć;”, - po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu: „1a) analizowanie własnej pracy i wykorzystywanie wniosków wynikających z tej analizy do doskonalenia procesu dydaktyczno-wychowawczego i opiekuńczego oraz osiąganie pozytywnych efektów pracy;”, - w pkt 5 skreśla się wyrazy „ , w tym przez własny przykład nauczyciela”, - pkt 8 otrzymuje brzmienie: „8) poszerzanie wiedzy i doskonalenie umiejętności związanych z wykonywaną pracą, w tym umiejętności komunikacyjnych i interpersonalnych, oraz wykorzystanie w pracy wiedzy nabytej w wyniku doskonalenia zawodowego;”, - w pkt 9 kropkę zastępuje się średnikiem oraz dodaje się pkt 10 i 11 w brzmieniu: „10) realizowanie innych zajęć i czynności, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela […]; 11) diagnozowanie potrzeb i możliwości ucznia oraz indywidualizowanie pracy z uczniem.”, c) uchyla się ust. 4-6.

Dz.U. z 2025 r. poz. 1550 · tekst aktu w bazie ELI

Poziom spełniania każdego kryterium dyrektor punktuje w skali od 0 do 3, bez liczb ułamkowych. Przy pełnej dwunastce kryteriów maksimum wynosi 36 punktów; tam, gdzie kryterium współpracy z rodzicami nie ma zastosowania, maksimum jest odpowiednio niższe. Progi liczy się od maksymalnej liczby punktów.

W przypadku gdy dyrektor szkoły ustali, że suma punktów: 1) wynosi 90% maksymalnej liczby punktów i powyżej - nauczyciel otrzymuje ocenę wyróżniającą; 2) jest równa lub wyższa niż 75% maksymalnej liczby punktów i nie przekracza 89,99% maksymalnej liczby punktów - nauczyciel otrzymuje ocenę bardzo dobrą; 3) jest równa lub wyższa niż 55% maksymalnej liczby punktów i nie przekracza 74,99% maksymalnej liczby punktów - nauczyciel otrzymuje ocenę dobrą; 4) wynosi poniżej 55% maksymalnej liczby punktów - nauczyciel otrzymuje ocenę negatywną.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1822 ze zm. · tekst aktu w bazie ELI

Dla wniosku o postępowanie egzaminacyjne progiem jest 55% maksymalnej liczby punktów, czyli ocena dobra. Przy 36 punktach maksimum wypada to na 19,8 punktu, a że punktów ułamkowych nie ma - realnie na 20 punktów. Ocena bardzo dobra staje się progiem dopiero przy ubieganiu się o stopień nauczyciela dyplomowanego. Pełny tekst rozporządzenia o ocenie pracy zebraliśmy w dziale akty prawne.

Godzina zajęć przed komisją dyrektora

Po uzyskaniu co najmniej dobrej oceny nauczyciel przeprowadza godzinę zajęć w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły. Komisja jest czteroosobowa: przewodniczy jej dyrektor, zasiadają w niej ekspert z listy ministra z zakresu psychologii lub pedagogiki albo zatrudniony w szkole nauczyciel mianowany lub dyplomowany na stanowisku psychologa, pedagoga lub pedagoga specjalnego, dalej doradca metodyczny albo nauczyciel dyplomowany tego samego przedmiotu, a także mentor.

Pokaż treść przepisu

W skład komisji, o której mowa w ust. 5, wchodzą: 1) dyrektor szkoły, jako przewodniczący komisji; 2) ekspert z listy ekspertów […] posiadający kwalifikacje z zakresu psychologii lub pedagogiki, w tym pedagogiki specjalnej, albo nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony na stanowisku psychologa, pedagoga lub pedagoga specjalnego, w tej samej lub innej szkole; 3) doradca metodyczny albo nauczyciel-konsultant, albo przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciel dyplomowany, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć […]; 4) mentor […].

Dz.U. z 2026 r. poz. 515 (tekst jednolity) · tekst aktu w bazie ELI

Posiedzenie nie kończy się na obserwacji. Komisja najpierw omawia zajęcia pod kątem poprawności merytorycznej, realizacji celu zajęć oraz umiejętności nauczyciela, a następnie przeprowadza rozmowę o zastosowanych metodach, formach pracy i indywidualizacji nauczania. W trakcie tej rozmowy nauczyciel wykonuje zadanie wskazane przez komisję z użyciem narzędzi multimedialnych, o ile nie wykorzystał ich podczas samych zajęć. Każdy członek komisji przyznaje punkty w skali od 0 do 10, a opinia jest pozytywna przy średniej arytmetycznej co najmniej 5.

Pokaż treść przepisu

Komisja […] po przeprowadzeniu przez nauczyciela zajęć: 1) omawia z nauczycielem te zajęcia, odnosząc się do poprawności merytorycznej zajęć, realizacji celu zajęć oraz umiejętności nauczyciela […]; 2) przeprowadza z nauczycielem rozmowę dotyczącą zastosowanych metod i form pracy oraz indywidualizacji nauczania, w trakcie której nauczyciel wykonuje zadanie wskazane przez komisję z użyciem narzędzi multimedialnych […]. Każdy z członków komisji ocenia przeprowadzone przez nauczyciela zajęcia, przyznając punkty według skali od 0 do 10. […] Nauczyciel otrzymuje pozytywną opinię o przeprowadzonych zajęciach, jeżeli średnia arytmetyczna uzyskanych punktów wynosi co najmniej 5.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Co z ostatniego roku trafia do wniosku

Do wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego dołącza się kopię karty oceny pracy oraz kopię pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, obie poświadczone przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem. Oryginały zostają u nauczyciela.

Do wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego dołącza się: 1) kopie dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje zawodowe poświadczone przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem; 2) zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające: a) informację o odbyciu przez nauczyciela przygotowania do zawodu nauczyciela, wymiarze zatrudnienia nauczyciela i nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w okresie odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, wraz ze wskazaniem wszystkich szkół, w których nauczyciel odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela […]; 3) kopię karty oceny pracy zawierającą ocenę, o której mowa w art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy, poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem; 4) kopię pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach, o której mowa w art. 9fa ust. 8 ustawy, poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Komplet załączników, wraz z zaświadczeniem dyrektora i kopiami dokumentów kwalifikacyjnych, zestawiamy w artykule o dokumentach do wniosku. Kalendarz sesji egzaminacyjnych i granicę 30 czerwca opisujemy w artykule o terminach na mianowanego.

Trzy pułapki terminowe

• Ocena zamówiona za późno. Dyrektor ma na jej dokonanie do 3 miesięcy, a do tego okresu nie wlicza się ferii szkolnych. Ocena rozpoczęta w maju może więc zapaść dopiero po wakacjach.
• Odwołanie zjadające ostatni rok. Termin na odwołanie wynosi 14 dni, a organ nadzoru ma 30 dni na rozpatrzenie. Ocena ustalona w wyniku odwołania jest ostateczna, ale dopiero ona otwiera drogę do zajęć przed komisją.
• Zajęcia zaplanowane bez zapasu. Negatywna opinia daje 14 dni na wniosek o ponowne przeprowadzenie zajęć. Jeżeli ostatni rok przygotowania właśnie się kończy, na powtórkę może zabraknąć kalendarza.