Cztery wymagania na stopień nauczyciela dyplomowanego

Cały zakres oceny w postępowaniu kwalifikacyjnym mieści się w jednym przepisie. Warto przeczytać go dosłownie, bo komisja układa pytania właśnie według tej struktury.

Zakres wymagań […] których spełnianie jest sprawdzane przez komisję kwalifikacyjną w postępowaniu kwalifikacyjnym na stopień nauczyciela dyplomowanego […] obejmuje: 1) doskonalenie warsztatu pracy, w tym w zakresie stosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej, oraz pogłębianie wiedzy i umiejętności w celu podnoszenia jakości pracy szkoły; 2) umiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami, w tym przez prowadzenie: a) zajęć otwartych, w szczególności dla nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu, lub b) zajęć w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego lub innych zajęć dla nauczycieli; 3) umiejętność wykorzystywania w pracy metod aktywizujących ucznia oraz narzędzi multimedialnych i informatycznych sprzyjających procesowi uczenia się; 4) realizowanie co najmniej jednego z następujących zadań: a) wykonywanie zadań mentora, opiekuna praktyk pedagogicznych, społecznego kuratora sądowego, egzaminatora okręgowej komisji egzaminacyjnej, rzeczoznawcy do spraw podręczników, konsultanta Centrum Edukacji Artystycznej, wolontariusza […], instruktora harcerstwa lub innych zadań służących podniesieniu jakości pracy szkoły lub wykonywanych na rzecz dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub zagrożonych wykluczeniem społecznym, b) opracowanie i wdrożenie innowacji lub działań dydaktycznych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych związanych z oświatą, w tym podejmowanie działań w ramach realizowanego w szkole eksperymentu pedagogicznego, c) opracowanie podręcznika lub autorskiej pracy z zakresu oświaty lub rozwoju dziecka opublikowanej w czasopiśmie branżowym lub w formie innej zwartej publikacji, d) prowadzenie cyklicznych zajęć szkoleniowych dla nauczycieli lub rodziców uczniów, o ile nie należą one do obowiązków nauczyciela, w tym z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, e) przeprowadzanie i analizowanie badań naukowych z zakresu oświaty, w szczególności związanych ze specyfiką i potrzebami szkoły, oraz wykorzystywanie wyników tych badań do podnoszenia jakości pracy szkoły.

Dz.U. z 2022 r. poz. 1914 · tekst aktu w bazie ELI

Wymaganie 1: doskonalenie warsztatu pracy

doskonalenie warsztatu pracy, w tym w zakresie stosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej, oraz pogłębianie wiedzy i umiejętności w celu podnoszenia jakości pracy szkoły

Dwa człony, dwa różne dowody. Pierwszy to warsztat - narzędzia, materiały, sposób organizacji pracy, w tym technologia. Drugi to pogłębianie wiedzy - studia podyplomowe, kursy, literatura, sieci współpracy.

Kluczowa jest końcówka zdania: w celu podnoszenia jakości pracy szkoły. Komisja pyta nie o liczbę odbytych szkoleń, lecz o to, co zmieniło się w szkole po powrocie z nich.

Przykładowe dowody realizacji: wdrożenie narzędzia diagnozy wyników nauczania, opracowanie bazy materiałów dla zespołu przedmiotowego, wprowadzenie nowego sposobu monitorowania podstawy programowej, ukończone studia podyplomowe i wynikająca z nich zmiana w pracy z uczniami.

Wymaganie 2: dzielenie się wiedzą i doświadczeniem

umiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami, w tym przez prowadzenie: a) zajęć otwartych, w szczególności dla nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu, lub b) zajęć w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego lub innych zajęć dla nauczycieli

Przepis nie wskazuje liczby godzin - inaczej niż stara ścieżka, która wymagała co najmniej 3 godzin zajęć otwartych. Liczy się natomiast regularność i zasięg: jednorazowa lekcja otwarta to mało, cykl spotkań zespołu przedmiotowego prowadzony przez dwa lata to dużo.

Zwróć uwagę na wskazanie adresata: w szczególności dla nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu. Współpraca z nauczycielami początkującymi jest tu naturalnym kierunkiem.

Wyjątek z ust. 2: obowiązek prowadzenia zajęć otwartych nie dotyczy nauczyciela zwolnionego z obowiązku realizacji zajęć dydaktycznych ani nauczycieli zatrudnionych w jednostkach wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 3 Karty Nauczyciela.

Przykładowe dowody realizacji: zajęcia otwarte z omówieniem, szkolenie rady pedagogicznej, prowadzenie zespołu samokształceniowego, opieka nad praktykantem, publikacja scenariuszy dla nauczycieli.

Wymaganie 3: metody aktywizujące i narzędzia cyfrowe

umiejętność wykorzystywania w pracy metod aktywizujących ucznia oraz narzędzi multimedialnych i informatycznych sprzyjających procesowi uczenia się

Zwróć uwagę na końcówkę: sprzyjających procesowi uczenia się. To wymaganie o skuteczność, nie o nowinki. Odpowiedź „korzystam z tablicy interaktywnej i quizów online” jest słabsza niż „wprowadziłam quizy formatywne na wejściu i po dwóch semestrach liczba uczniów niezaliczających działu spadła z sześciu do dwóch”.

Przykładowe dowody realizacji: opis wdrożonej metody z danymi o efektach, materiały własne, wyniki diagnoz przed i po zmianie, ewaluacja wśród uczniów.

Wymaganie 4: co najmniej jedno zadanie z katalogu

To jedyne wymaganie zbudowane jako lista wyboru. Katalog obejmuje pięć grup:

Litera	Zadanie
a	funkcje i role: mentor, opiekun praktyk, społeczny kurator sądowy, egzaminator OKE, rzeczoznawca do spraw podręczników, konsultant CEA, wolontariusz, instruktor harcerstwa i inne zadania na rzecz jakości pracy szkoły lub dzieci ze specjalnymi potrzebami
b	opracowanie i wdrożenie innowacji lub działań, w tym w ramach eksperymentu pedagogicznego
c	opracowanie podręcznika lub autorskiej pracy opublikowanej w czasopiśmie branżowym albo jako zwarta publikacja
d	prowadzenie cyklicznych zajęć szkoleniowych dla nauczycieli lub rodziców, także zdalnie
e	przeprowadzanie i analizowanie badań naukowych z zakresu oświaty i wykorzystywanie wyników do podnoszenia jakości pracy szkoły

Każdą z tych ścieżek rozkładamy na czynniki pierwsze - z szacowanym nakładem pracy i typowymi dowodami realizacji - w artykule zadania do wyboru.

Jak wymagania przekładają się na dokumenty

Wszystkie cztery wymagania trzeba opisać w jednym dokumencie o objętości nie większej niż 4 strony A4. To wymusza selekcję: na każde wymaganie przypada mniej więcej pół strony. Jak zmieścić się w tym limicie i czego komisje w tym dokumencie szukają, opisujemy w artykule opis i analiza sposobu realizacji wymagań.